Önce Çocuklar Eğitim ve öğretim yılının ilk haftasındayız. Yeni kitapların, yeni çantaların, yeni heyecanların arasında aslında konuşmamız gereken çok daha önemli bir konu var: Çocuklarımızı nasıl bir insan olarak yetiştireceğiz? Okullar yalnızca derslerin işlendiği, sınavların yapıldığı yerler değildir. Okul; çocuğun arkadaşlık kurmayı, farklılıklara saygı duymayı, paylaşmayı, sorumluluk almayı ve birlikte yaşamayı öğrendiği yerdir. Bu nedenle daha ilk haftadan itibaren çocuklarımızla akran zorbalığını, dışlamayı, alay etmeyi, incitici sözleri ve başkasının farklılığıyla eğlenmeyi konuşmalıyız. Özellikle özel gereksinimli çocuklarımız konusunda çok daha hassas olmak zorundayız. Çocuklarımıza, herkesin aynı olmadığını ama herkesin aynı değerde olduğunu anlatmalıyız. Bir çocuğun konuşması, görünüşü, öğrenme biçimi, ekonomik durumu ya da herhangi bir farklılığı onunla alay etmek için gerekçe olamaz. Bunun ilk adresi ise ailedir. Eğitim ailede başlar. Çocuğumuzun okulda arkadaşına nasıl davranacağını belirleyen en önemli unsurlardan biri evde duyduğu cümlelerdir. Argo ve aşağılayıcı kelimeleri normalleştirmeden, başkasını küçümsemeyi mizah olarak görmeden çocuklarımızı yetiştirmeliyiz. Bir başka meselemiz de okul kültürünün günlük hayatımıza yansıyan küçük ama önemli ayrıntılarıdır. Öğle aralarında başka insanların apartman kapılarının önünde buluşup çöplerini orada bırakmak, ortak yaşam alanlarını kirletmek, çevreye karşı sorumluluk hissetmemek… Bunlar küçük davranışlar gibi görünebilir. Oysa çocuk, bugün yere attığı çöpün yarın toplumdaki sorumluluk anlayışının bir parçası olduğunu öğrenir. Son yıllarda çocukların dünyasına çok erken yaşlarda giren marka kültürü ve tüketim baskısı da üzerinde düşünmemiz gereken bir konu. Bir çocuğun sahip olduğu ayakkabı, çanta, telefon ya da kıyafet; onun değerini belirlememeli. Maddi imkânları sınırlı olan bir çocuğun kendisini arkadaşlarından eksik hissetmesine izin vermemeliyiz. Bu konuda okul aile birlikleri ve okul yönetimleri, ihtiyaç sahibi çocukları rencide etmeden tespit etmeli; beslenme konusunda sıkıntı yaşayan öğrenciler de aynı hassasiyetle desteklenmelidir. Çünkü bir çocuğun açlığını, eksikliğini veya ailesinin ekonomik durumunu sınıfın gündemine taşımak değil; onu fark ettirmeden desteklemek gerçek dayanışmadır. Bir de çocuklarımızın maruz kaldığı popüler kültür meselesi var. Elbette çocuklarımız müzik dinleyecek, sanatçıları sevecek, grupları takip edecek. Ancak okulun kendi eğitim iklimi ile ticari ve popüler kültürün sınırlarını birbirinden ayırmak zorundayız. Çocuklar arasında statü ve aidiyet yarışına dönüşebilecek çıkartmaların, etiketlerin ve benzeri popüler kültür unsurlarının okul ortamında yaygınlaştırılmaması; özellikle servislerde çocukların yaşlarına ve okulun değerlerine uygun olmayan içeriklerin kullanılmaması konusunda gerekli hassasiyet gösterilmelidir. Buradaki amaç çocukları dünyadan koparmak değil. Tam tersine, onlara dünyayı bilinçli biçimde seçmeyi öğretmektir. Çünkü çocuklarımızı yalnızca başarılı öğrenciler olarak değil, iyi insanlar olarak yetiştirmek zorundayız. İlk hafta, ilk ders, ilk teneffüs… Belki de bu yılın en önemli dersini burada vermeliyiz: Kimse arkadaşının farklılığıyla dalga geçmeyecek. Kimse arkadaşını ekonomik durumu nedeniyle küçümsemeyecek. Kimse bir başkasını dışlamayacak. Kimse ortak yaşam alanını kirletmeyecek. Ve hiçbir çocuk kendisini yalnız, değersiz ya da eksik hissetmeyecek. Bunun için okulun, öğretmenin ve ailenin aynı dili konuşması gerekiyor. Çünkü eğitim yalnızca okulda başlamaz. Eğitim evde başlar, okulda büyür, toplumda karşılığını bulur.