Turgut Özakman'ın 2005'te yayımlanan Şu Çılgın Türkler adlı çalışması, 28 Haziran 1914'te Saraybosna'da başlayan savaş sürecinden 9 Eylül 1922'de Türk ordusunun İzmir'e girişine kadar uzanan dönemi anlatır. 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi'nden sonra Osmanlı orduları terhis edilir; Anadolu'nun birçok kenti işgal edilir. İstanbul'daki hükümet, işgal kuvvetlerinin denetimi altında karar alırken Anadolu'nun farklı şehirlerinde direniş toplantıları yapılır. 23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi açılır ve siyasal merkez Ankara'ya taşınır.

Anlatım, cephe hattındaki çatışmalarla sınırlı kalmaz; cephe gerisindeki hazırlıklar ve sevk düzeni de yer alır. 23 Ağustos 1921'de başlayan Sakarya Meydan Muharebesi, Ankara'nın doğusunda günlerce süren bir savunmayı doğurur. 26 Ağustos 1922 sabahı Afyon hattında topçu ateşiyle başlayan Büyük Taarruz, birkaç hafta içinde Yunan ordusunun geri çekilmesiyle biter. Mecliste yapılan konuşmalar, köylerde toplanan yardımlar ve cepheye sevk edilen askerler aynı zaman dilimi içinde verilir. 1914'ten 1922'ye uzanan yıllar, cephedeki askerî kararlarla şehirlerdeki siyasal kararların yan yana durduğu bir akışla aktarılır.

Şu Çılgın Türkler Kitabının Konusu ve Kısa Özeti (Turgut Özakman)

28 Haziran 1914'te Saraybosna'da Avusturya-Macaristan veliahdı Franz Ferdinand'ın öldürülmesiyle savaş ortamı başlar; Osmanlı Devleti de bu döneme girer. İmparatorluk, dört yıl süren cephe mücadelelerinden sonra 30 Ekim 1918'de Mondros Mütarekesi'ni imzalar. Ateşkes hükümleriyle ordular terhis edilir, silah depoları denetim altına alınır ve İtilaf Devletleri stratejik noktalara asker çıkarır. 15 Mayıs 1919'da Yunan ordusunun İzmir'e girmesi Anadolu'da büyük bir sarsıntı yaratır. Bu işgal, farklı şehirlerde kongrelerin toplanmasına ve yerel direniş örgütlerinin kurulmasına yol açar. Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan kararlar, ulusal egemenliğe dayalı yeni bir siyasal iradenin temelini atar.

Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışı, Anadolu'daki dağınık direniş hareketlerini ortak bir hedefte toplama sürecini hızlandırır. İstanbul'daki hükümet işgal kuvvetlerinin baskısı altında hareket ederken 23 Nisan 1920'de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ile Ankara yeni bir merkez olur. Meclis, düzenli ordu kurulması ve cephelerin tek elden yönetilmesi kararını alır. 1920 yılı boyunca Batı Cephesi'nde Yunan ilerleyişi sürer; Eskişehir ve Kütahya hattında çetin çatışmalar yaşanır. Bu geri çekilme, ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesiyle sonuçlanır.

23 Ağustos 1921'de başlayan Sakarya Meydan Muharebesi, Ankara'nın hemen doğusunda 22 gün 22 gece sürer. Meclis, 5 Ağustos 1921'de Mustafa Kemal Paşa'ya Başkomutanlık yetkisi verir; cephedeki askerî kararlar bu yetkiyle alınır. Sakarya'daki savunma, ordunun geri çekilmeden direnişi esas alan bir planla hareket etmesiyle başarıya ulaşır. 13 Eylül 1921'de Yunan birlikleri geri çekilir ve Batı Cephesi'nde denge Türk ordusu lehine döner. Bu zafer, bir sonraki büyük harekât için zaman ve hazırlık imkânı sağlar.

26 Ağustos 1922 sabahı Afyon Kocatepe'de başlayan topçu ateşiyle Büyük Taarruz başlar. 30 Ağustos'ta Dumlupınar'da yapılan meydan muharebesi, Yunan ordusunun ana kuvvetini dağıtır. Türk birlikleri hızla batıya ilerler ve 9 Eylül 1922'de İzmir'e girer. İşgal kuvvetleri Anadolu'yu terk etmeye başlar; askerî mücadele fiilen sona erer. Böylece Mondros'tan İzmir'in kurtuluşuna uzanan dört yıllık direniş, siyasal ve askerî bir zaferle sonuçlanır.

Derinlemesine Analiz

Ankara'da Egemenliğin Kuruluşu ve Meclis Kararları

23 Nisan 1920'de Ankara'da açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi, İstanbul'daki hükümetten ayrı bir siyasal merkez olarak çalışmaya başlar. Meclis, 1920 yazında düzenli ordu kurulmasına karar verir ve Batı Cephesi komutanlığını tek elde toplar. 10 Ağustos 1920'de imzalanan Sevr Antlaşması Meclis'te reddedilir; bu metnin tanınmayacağı açıkça ilan edilir. Ankara'daki kararlar, cephedeki asker sayısını ve sevk planını doğrudan etkiler. Oylamalar yalnızca siyasal iradeyi değil, iaşe ve mühimmat düzenini de belirler.

5 Ağustos 1921'de Meclis, Mustafa Kemal Paşa'ya üç ay süreyle Başkomutanlık yetkisi verir. Bu yetkiyle asker toplama ve malzeme sağlama işi tek merkezde toplanır. 7–8 Ağustos 1921'de Tekâlif-i Milliye emirleri yayımlanır; her haneden belirli miktarda malzeme toplanması kararlaştırılır. Bu uygulama, Sakarya öncesinde ordunun cephane ve iaşe ihtiyacını karşılamaya yöneliktir. Meclis kararları ile cephe hazırlığı aynı zaman çizelgesi içinde yürür.

Kütahya–Eskişehir Çarpışmaları ve Geri Çekilme Kararı

10–24 Temmuz 1921 arasında Kütahya ve Eskişehir çevresinde yoğun çatışmalar yaşanır. 17 Temmuz 1921'de Eskişehir boşaltılır; birlikler Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilir. Bu karar, ordunun imha riskini azaltma amacı taşır. Cephe hattı daralır; asker ve mühimmat daha kontrollü kullanılır. Ankara savunması öncelik kazanır.

İsmet Paşa komutasındaki birlikler, Polatlı çevresinde yeni savunma düzenini kurar. Demiryolu hatları üzerinden mühimmat sevki hızlanır. Ankara'ya yaklaşık 50 kilometre mesafede oluşturulan savunma düzeni, başkentin doğrudan hedef alınmasını engeller. Bu geri çekilme, Sakarya'daki uzun savunmanın zeminini hazırlar.

Sakarya Meydan Muharebesi'nde Komuta ve Sonuç

23 Ağustos 1921'de başlayan Sakarya Meydan Muharebesi, 13 Eylül 1921'e kadar sürer. Mustafa Kemal Paşa cephe karargâhını Polatlı yakınında kurar ve savunma düzenini doğrudan yönetir. "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır" emriyle savunma belirli bir çizgiye bağlanmaz; arazi boyunca direnç gösterilir. Mevzi kayıpları yaşansa da birlikler dağılmaz. 13 Eylül'de Yunan kuvvetleri Sakarya'nın batısına çekilir.

19 Eylül 1921'de Mustafa Kemal Paşa'ya Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı verilir. Bu karar Meclis'te alınır ve askerî komuta yetkisi resmî biçimde tescil edilir. 20 Ekim 1921'de Fransa ile Ankara Anlaşması imzalanır; Güney Cephesi'nde çatışmalar sona erer. Sakarya sonrasında askerî dengedeki değişim, diplomatik görüşmelerin hızlanmasına doğrudan etki etmiştir. Cephedeki sonuç, diplomasi masasına yansır. Batı Cephesi'nde güç dengesi değişir.

Büyük Taarruz'un Planlanması ve İcraatı

1922 yazına gelindiğinde Batı Cephesi'nde yaklaşık bir yıllık hazırlık tamamlanır. 26 Ağustos 1922 sabahı saat 04.30'da Afyon Kocatepe'den topçu ateşi başlar. Türk birlikleri Tınaztepe ve Belentepe hattını ele geçirir. 30 Ağustos 1922'de Dumlupınar'da yapılan meydan muharebesinde Yunan ordusunun ana kuvveti dağıtılır. Bu muharebe, savaşın askerî sonucunu belirler.

1 Eylül 1922'de "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" emri yayımlanır ve takip harekâtı başlatılır. 9 Eylül 1922'de Türk birlikleri İzmir'e girer. Yunan kuvvetleri Anadolu'yu terk eder; Batı Cephesi'ndeki çatışmalar biter. 11 Ekim 1922'de Mudanya Mütarekesi imzalanır. Bu metin, Doğu Trakya'nın savaşsız biçimde Türkiye'ye bırakılmasını sağlar. Bu harekât, Batı Cephesi'ndeki askerî üstünlüğün kesin biçimde sağlandığı aşama olarak kaydedilir.

Cephe Gerisinde Seferberlik ve Ekonomik Yük

7–8 Ağustos 1921'de yayımlanan Tekâlif-i Milliye emirleri, her haneden çamaşır, yiyecek ve taşıt alınmasını zorunlu kılar. Anadolu'nun birçok yerinden öküz arabaları ve zahire cepheye gönderilir. Demiryolu hatları mühimmat taşımak için sürekli çalışır. Cephede bulunan yüz binin üzerindeki asker, bu sevkiyatla beslenir. Bu uygulama, savaşın ekonomik yükünün Anadolu'nun mahallî kaynakları üzerinden karşılandığını gösterir. Cephe gerisindeki katkı, askerî harekâtın devamını mümkün kılar.

Sağlık düzeni de aynı dönemde yeniden kurulur. Yaralı askerler Eskişehir ve Ankara'daki hastanelere taşınır. Sakarya ve Büyük Taarruz günlerinde sahra hastaneleri yoğun biçimde çalışır. Bu düzenleme, cephede yaralanan askerlerin tedavi sürecini hızlandırır. Cephe gerisi organizasyonu, askerî harekâtla eş zamanlı yürür.

Uluslararası Dengeler ve Sonuçları

Sakarya'dan sonra Fransa 20 Ekim 1921'de Ankara Anlaşması'nı imzalar ve Güney Cephesi'nden çekilir. Bu anlaşma Ankara hükümetini muhatap kabul eden ilk uluslararası metin olur. İtalya işgal ettiği bölgelerden daha önce ayrılmaya başlamıştır. İngiltere Yunanistan'a desteğini sürdürse de Anadolu'daki askerî tablo değişmiştir. Dış dengedeki bu değişim, Ankara'nın elini güçlendirir.

Büyük Taarruz sonrasında Yunan ordusunun geri çekilmesi ateşkes görüşmelerini başlatır. 11 Ekim 1922'de Mudanya'da imzalanan mütareke ile Doğu Trakya Türkiye'ye bırakılır. 1 Kasım 1922'de saltanat kaldırılır ve İstanbul'daki yönetim sona erer. Bu tarih, askerî zaferin siyasal egemenlik anlayışında yarattığı değişimin somut göstergesi olarak kabul edilir. 24 Temmuz 1923'te Lozan Antlaşması imzalanır. 1918'de başlayan işgal süreci hukuken kapanır.

Eserin Tarihsel Roman Türü İçindeki Yeri

Şu Çılgın Türkler, belgesel tarihsel roman niteliği taşıyan bir eserdir. Yazar, tarihsel belgeleri kurgu düzeni içinde kullanır. TBMM zabıtları, resmî emirler ve döneme ait tanıklıklar doğrudan aktarılır. Olaylar kronolojik sırayla ilerler ve tarihler açık biçimde belirtilir.

Kitap, kişisel kahramanlık hikayelerine dayanmaz. Askerî kararlar, meclis görüşmeleri ve cephe hareketleri birlikte ele alınır. Bu özelliği, romanı dramatik kurgu merkezli örneklerden ayırır. Anlatım, tarihsel sürecin adım adım izlenmesine imkân verir.

Belge yoğunluğu, eseri kurguya dayalı bir roman olmaktan ayırır; tarih anlatımıyla roman formu arasında bir denge kurar. Bu denge, eseri hem edebî hem tarihsel bir metin olarak öne çıkarır.

Millî Mücadele Romanları İçindeki Yeri

Millî Mücadele, 20. yüzyıl Türk romanında farklı biçimlerde işlenmiştir. Bu eser, kronolojik bütünlüğü ve belge kullanımının yoğunluğu bakımından ayrı bir konuma yerleşir. Olay örgüsü, cephe hattı ile Ankara'daki siyasal kararları aynı zaman çizelgesinde birleştirir.

Kitap, savaşın sadece askerî yönünü değil, toplumsal ve siyasal boyutunu da birlikte verir. Bu yaklaşım, eseri tek cepheli bir savaş romanı olmaktan çıkarır. Askerî, siyasal ve toplumsal gelişmeleri aynı kronoloji içinde birleştiren bir eser ortaya koyar.

Eserin Yayın Sonrası Etkisi ve Eleştirel Değerlendirmeler

Şu Çılgın Türkler, 2005 yılında yayımlandıktan sonra kısa süre içinde çok sayıda baskı yapmıştır. Eserin geniş okur kitlesine ulaşması, Millî Mücadele dönemine yönelik popüler ilgiyi artırmıştır. Yüksek baskı sayıları, kitabın yalnızca edebî değil, toplumsal düzeyde de karşılık bulduğunu gösterir.

Eser, akademik çalışmalara da konu olmuştur. Romanın Millî Mücadele anlatımını nasıl kurduğu, belge kullanımının metin içindeki işlevi ve ulusal kimlik söylemi üzerine çeşitli tezler ve makaleler yayımlanmıştır. Bu yönüyle kitap, tarihsel roman olmanın yanı sıra, ayrı bir inceleme nesnesi hâline gelmiştir.

Eleştirilerde, belgesel yoğunluğun roman formunu güçlendirdiği kadar zaman zaman didaktik bir ton oluşturduğu da belirtilmiştir. Buna karşılık, tarihsel olayların kronolojik bütünlük içinde verilmesi, eserin en güçlü yönlerinden biri olarak değerlendirilmiştir.

Dizin

Askerî Olaylar

Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos–13 Eylül 1921)

Sakarya Meydan Muharebesi, Ankara'nın doğusunda 22 gün 22 gece süren savunma savaşıdır. 5 Ağustos 1921'de verilen Başkomutanlık yetkisi bu cephede uygulanmış; savunma düzeni Polatlı çevresinde kurulmuştur. 13 Eylül 1921'de Yunan birlikleri Sakarya'nın batısına çekilmiştir. Eserde bu muharebe, Ankara'nın düşmesini engelleyen askerî kararların tarihleri ve emir zinciriyle birlikte verilir.

Büyük Taarruz (26 Ağustos–9 Eylül 1922)

Büyük Taarruz, 26 Ağustos 1922 sabahı Afyon Kocatepe'de başlayan genel saldırıdır. 30 Ağustos'ta Dumlupınar'da Yunan ordusunun ana kuvveti dağılmış, 9 Eylül'de Türk birlikleri İzmir'e girmiştir. Bu harekât, yaklaşık bir yıl süren hazırlığın ardından başlatılmıştır. Eserde taarruz gün gün ilerleyen sevk planı ve cephe hareketiyle aktarılır.

Kütahya–Eskişehir Çarpışmaları (Temmuz 1921)

10–24 Temmuz 1921 tarihleri arasında Kütahya ve Eskişehir hattında yoğun çatışmalar yaşanmıştır. 17 Temmuz'da Eskişehir boşaltılmış ve birlikler Sakarya'nın doğusuna çekilmiştir. Bu geri çekilme, savunma hattını daraltma amacı taşır. Eserde bu karar, Ankara savunmasına giden askerî adım olarak yer alır.

Dumlupınar Meydan Muharebesi (30 Ağustos 1922)

30 Ağustos 1922'de Dumlupınar'da yapılan meydan muharebesi, Yunan ordusunun ana kuvvetini dağıtmıştır. Bu çarpışma, Büyük Taarruz'un kesin sonuç aşamasıdır. 1 Eylül'de takip harekâtı emri verilmiş ve birlikler batıya yönelmiştir. Eserde Dumlupınar, savaşın askerî sonucunu belirleyen tarih olarak verilir.

İzmir'in Kurtuluşu (9 Eylül 1922)

9 Eylül 1922'de Türk birlikleri İzmir'e girmiştir. 15 Mayıs 1919'da başlayan işgal süreci bu tarihte askerî bakımdan sona ermiştir. Şehirdeki Yunan kuvvetleri geri çekilmiştir. Eserde İzmir'e giriş, dört yıllık direnişin sahadaki karşılığı olarak aktarılır.

Siyasal Kararlar ve Kurumlar

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Açılışı (23 Nisan 1920)

23 Nisan 1920'de Ankara'da açılan Meclis, ulusal egemenliğe dayalı yeni yönetim merkezidir. İstanbul'daki hükümetten ayrı olarak karar almıştır. Düzenli ordu kurulması ve cephelerin tek merkezden yönetilmesi bu Meclis'te kararlaştırılmıştır. Eserde Meclis kararları cephe sevkiyle birlikte verilir.

Başkomutanlık Yetkisi (5 Ağustos 1921)

5 Ağustos 1921'de Meclis, Mustafa Kemal Paşa'ya üç aylık Başkomutanlık yetkisi vermiştir. Bu yetki, Sakarya öncesinde asker toplama ve sevk düzenini tek elde toplamıştır. Cephedeki emir zinciri bu tarihten sonra sadeleşmiştir. Eserde bu karar, Sakarya savunması öncesindeki dönüm noktası olarak geçer.

Tekâlif-i Milliye Emirleri (7–8 Ağustos 1921)

7–8 Ağustos 1921'de yayımlanan emirlerle her haneden malzeme ve taşıt toplanması kararlaştırılmıştır. Öküz arabaları, zahire ve giyecek cepheye sevk edilmiştir. Bu uygulama Sakarya ve sonrasındaki harekât sırasında sürmüştür. Eserde emirlerin tarihleri ve uygulama biçimi açık biçimde yer alır.

Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)

1 Kasım 1922'de saltanat kaldırılmıştır. İstanbul'daki siyasal yetki sona ermiştir. Bu karar Mudanya Mütarekesi'nden sonra alınmıştır. Eserde bu adım, askerî zaferden sonraki siyasal değişiklik olarak geçer.

Mudanya Mütarekesi (11 Ekim 1922)

11 Ekim 1922'de imzalanan mütareke ile Doğu Trakya Türkiye'ye bırakılmıştır. Ateşkes şartları Mudanya'da kararlaştırılmıştır. Bu metin, Büyük Taarruz sonrasında tarafları masaya getirmiştir. Eserde mütareke, cephedeki sonucun diplomatik karşılığı olarak yer alır.

Kişiler

Mustafa Kemal Paşa

19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmıştır. 23 Nisan 1920'de açılan Meclis'te etkin rol almış, 5 Ağustos 1921'de Başkomutanlık yetkisini almıştır. Sakarya ve Büyük Taarruz kararlarını cephede yönetmiştir. Eserde emirler ve tarihli kararlar doğrudan adıyla aktarılır.

İsmet Paşa

1921'de Batı Cephesi komutanı olarak görev yapmıştır. Kütahya–Eskişehir ve Sakarya savaşlarında birlikleri sevk etmiştir. Polatlı çevresinde savunma düzenini kurmuştur. Eserde geri çekilme ve savunma kararları adıyla birlikte verilir.

Fevzi Paşa

1920'den itibaren Genelkurmay Başkanı olarak görev yapmıştır. Düzenli ordu teşkilatlanmasında yer almıştır. 1921 ve 1922 harekât planlarının hazırlanmasında bulunmuştur. Eserde emir zinciri ve teşkilat düzeni bu görevle ilişkilendirilir.

Franz Ferdinand

28 Haziran 1914'te Saraybosna'da öldürülmüştür. Bu suikast I. Dünya Savaşı'nı başlatan olay olarak kabul edilir. Osmanlı Devleti bu savaş sürecine girmiştir. Eserde bu olay Millî Mücadele'ye uzanan zincirin başlangıcı olarak girişte yer alır.

Yunan Ordusu Komuta Kademesi

1919–1922 arasında Batı Anadolu'da ilerlemiştir. 1921'de Sakarya'da durdurulmuş, 30 Ağustos 1922'de Dumlupınar'da ana kuvveti dağılmıştır. 9 Eylül'de İzmir'den çekilmiştir. Eserde saldırı ve geri çekilme kararları cephe tarihleriyle birlikte verilir.

Uluslararası Süreçler

Mondros Mütarekesi (30 Ekim 1918)

30 Ekim 1918'de imzalanmıştır. Osmanlı ordularının terhis edilmesini ve stratejik noktaların denetimini öngörmüştür. Bu hükümler Anadolu'nun işgaline zemin hazırlamıştır. Eserde Mondros, direniş hareketinin başlangıç koşulu olarak yer alır.

Sevr Antlaşması (10 Ağustos 1920)

10 Ağustos 1920'de imzalanmıştır. Osmanlı topraklarının paylaşımını düzenlemiştir. Ankara'daki Meclis bu metni tanımamıştır. Eserde Sevr'in reddi tarihli kararlarla birlikte aktarılır.

Ankara Anlaşması (20 Ekim 1921)

20 Ekim 1921'de Fransa ile imzalanmıştır. Güney Cephesi'ndeki çatışmalar sona ermiştir. Bu anlaşma Ankara hükümetini muhatap kabul eden ilk uluslararası metindir. Eserde bu tarih Sakarya'dan sonraki diplomatik adım olarak geçer.

Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923)

24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır. Yeni Türk devletinin uluslararası tanınmasını sağlamıştır. 1918'den beri süren işgal süreci hukuken kapanmıştır. Eserde Lozan, askerî ve siyasal sürecin son halkası olarak yer alır.

İzmir'in İşgali (15 Mayıs 1919)

15 Mayıs 1919'da Yunan birlikleri İzmir'e çıkmıştır. Bu işgal Anadolu'da protesto mitinglerini ve kongreleri tetiklemiştir. Erzurum ve Sivas kongreleri bu dönemin ardından toplanmıştır. Eserde İzmir'in işgali direniş sürecinin ilk kırılma tarihi olarak verilir.

Şu Çılgın Türkler – Temel Bilgiler

Kitap adı: Şu Çılgın Türkler

Tür: Belgesel tarihsel roman

Konusu: I. Dünya Savaşı ve 1919–1922 yılları arasındaki Millî Mücadele sürecini tarihsel belgeler, meclis tutanakları ve tanıklıklarla aktarır.

Yazar: Turgut Özakman

İlk yayın yılı: 2005

Yayınevi: Bilgi Yayınevi

Sayfa sayısı: 748

Isbn: 9789752201279

Şu Çılgın Türkler – İçindekiler

Önsöz

Başlangıç (28 Haziran 1914 – 1 Nisan 1921)

Birinci Kitap: Yunan Büyük Taarruzu

Birinci Bölüm: Kütahya-Eskişehir Savaşına Hazırlık (1 Nisan 1921 – 10 Temmuz 1921) 

İkinci Bölüm: Kütahya-Eskişehir Savaşı (10 Temmuz 1921 – 24 Temmuz 1921) 

Üçüncü Bölüm: Sakarya Savaşı'na Hazırlık (25 Temmuz 1921 – 13 Ağustos 1921) 

Dördüncü Bölüm: Ankara'ya Yürüyüş (14 Ağustos 1921 – 22 Ağustos 1921) 

Beşinci Bölüm: Sakarya Savaşı (23 Ağustos 1921 – 13 Eylül 1921)

İkinci Kitap: Türk Büyük Taarruzu

Birinci Bölüm: Büyük Taarruza Hazırlık (14 Eylül 1921 – 13 Ağustos 1922) 

İkinci Bölüm: Afyon Güneyine Yürüyüş (14 Ağustos 1922 – 25 Ağustos 1922) 

Üçüncü Bölüm: Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922 – 18 Eylül 1922)

Sonuç (19 Eylül 1922 – 27 Ekim 1922) 

Sonsöz

Dipnotlar

Başlıca Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Şu Çılgın Türkler kime aittir?

Şu Çılgın Türkler, Turgut Özakman'a aittir. Özakman 8 Eylül 1930'da Ankara'da doğmuş, 1954'te Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olmuştur. 1988–1994 yılları arasında Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü görevini yürütmüştür.

Şu Çılgın Türkler ne anlatır?

Eser, 28 Haziran 1914'teki Saraybosna suikastından 9 Eylül 1922'de İzmir'in kurtuluşuna kadar geçen dönemi kapsar. Mondros Mütarekesi, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz gibi tarihli askerî olaylar kitapta ayrıntılı biçimde yer alır. TBMM kararları ve cephe sevki birlikte aktarılır.

Şu Çılgın Türkler hangi türde yazılmıştır?

Kitap belgesel tarihsel roman türündedir. TBMM zabıtları, resmî emirler ve döneme ait tanıklıklar metin içinde kullanılmıştır. Olaylar kronolojik sırayla verilir.

Şu Çılgın Türkler kaç sayfadır?

Eserin ilk baskısı 748 sayfadır. Hacmi, 1919–1922 arasındaki askerî ve siyasal gelişmelerin ayrıntılı aktarımına imkân verir.

Şu Çılgın Türkler ilk ne zaman yayımlanmıştır?

Kitap ilk kez 2005 yılında Bilgi Yayınevi tarafından yayımlanmıştır. Aynı yıl içinde birden fazla baskı yapmıştır.

Şu Çılgın Türkler hangi tarihsel dönemi kapsar?

Kitap 28 Haziran 1914'te başlar. Süreç 9 Eylül 1922'de İzmir'in alınmasına kadar uzanır. Bu aralık I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele yıllarını içerir.

Şu Çılgın Türkler belgelere dayanır mı?

Eserde 5 Ağustos 1921 tarihli Başkomutanlık yetkisi ve 7–8 Ağustos 1921 tarihli Tekâlif-i Milliye emirleri doğrudan yer alır. TBMM tutanakları ve resmî belgeler kullanılmıştır. Kararlar tarihleriyle birlikte aktarılır.

Şu Çılgın Türkler hangi yayınevi tarafından basılmıştır?

Kitap Bilgi Yayınevi tarafından yayımlanmıştır. İlk baskı Ankara'da yapılmıştır. Sonraki baskılar da aynı yayınevi tarafından sürdürülmüştür.

Şu Çılgın Türkler kimler için uygundur?

1914–1922 arasındaki askerî ve siyasal gelişmeleri kronolojik biçimde izlemek isteyen okurlar için hazırlanmıştır. Millî Mücadele dönemine belge temelli yaklaşmak isteyenler için ayrıntılı bir okuma sunar.

Şu Çılgın Türkler roman mı yoksa tarih kitabı mı?

Şu Çılgın Türkler, belgesel tarihsel roman türünde yazılmıştır. Tarihsel belgeler metin içinde yer alır; ancak anlatım roman kurgusu içinde ilerler.

Şu Çılgın Türkler hangi savaşları anlatır?

Eserde Kütahya–Eskişehir Çarpışmaları, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz ayrıntılı biçimde ele alınır. Bu savaşlar tarihleri ve askerî kararlarıyla birlikte verilir.

Şu Çılgın Türkler gerçek belgelere dayanıyor mu?

Metinde TBMM zabıtları, Başkomutanlık yetkisi ve Tekâlif-i Milliye emirleri gibi tarihli belgeler kullanılmıştır. Bu yönüyle eser belgesel nitelik taşır.

Şu Çılgın Türkler Üzerine Kısa Bilgi

Şu Çılgın Türkler, Turgut Özakman tarafından kaleme alınmış ve 2005 yılında Bilgi Yayınevi tarafından yayımlanmıştır. 748 sayfalık eser, 1914–1922 yılları arasındaki Millî Mücadele dönemini kronolojik sırayla aktarır. Metinde TBMM tutanakları, resmî emirler ve tarihli askerî kararlar doğrudan yer alır. Kitap iki ana bölümden oluşur ve her bölümde tarih aralıkları açıkça belirtilir. Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz gün gün ele alınır. Ankara'daki Meclis kararları ile Batı Cephesi'ndeki askerî gelişmeler aynı zaman çizelgesi içinde verilir.

Turgut Özakman Hakkında Kısa Bilgi

Turgut Özakman 8 Eylül 1930'da Ankara'da doğmuş, 28 Eylül 2013'te yine Ankara'da hayatını kaybetmiştir. 1954'te Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirmiş; avukatlık yaptıktan sonra Devlet Tiyatroları'nda dramaturg ve yönetici olarak görev almıştır. 1988–1994 yılları arasında Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü görevini yürütmüştür. Ocak, Paramparça ve Ah Şu Gençler adlı oyunları sahnelenmiştir. 2005'te Şu Çılgın Türkler, 2008'de Diriliş – Çanakkale 1915 ve 2010'da Cumhuriyet – Türk Mucizesi yayımlanmıştır. Şu Çılgın Türkler, Millî Mücadele dönemini belge ve tanıklıklarla aktaran tarih temelli romanıdır ve yazarın bu alandaki çalışmalarının ilkidir.

Yayın / Baskı Tarihçesi

2005 – Şu Çılgın Türkler, 1. Baskı, Bilgi Yayınevi, Ankara, ISBN 975-22-0127-X

2005 – Şu Çılgın Türkler, 14. Baskı, Bilgi Yayınevi, Ankara, ISBN 975-22-0127-X

2007 – Şu Çılgın Türkler, 388. Baskı, Bilgi Yayınevi, Ankara, ISBN 9789752201279

2025 – Şu Çılgın Türkler, 477. Baskı, Bilgi Yayınevi, Ankara, ISBN 9789752201279

Şunlara da Bak

• Sivas Kongresi 

• Sakarya Meydan Muharebesi

• Nutuk (Mustafa Kemal Atatürk) 

Kaynaklar

Özakman, Turgut. Şu Çılgın Türkler. Ankara: Bilgi Yayınevi, 2005.

Acu, Neslihan. Şu Çılgın Türklerin Yazarı. İstanbul: Picus Yayınları, 2005.

Altunay Şam, Emine. "'Şu Çılgın Türkler' Romanının 'Kurtuluş Savaşı Bilgisi'ni Öğrenmeye Etkisi". Journal of New World Sciences Academy Education Sciences, vol. 6, no. 4 (2011): 2555–2568.

Bozatlı, Aziz. "Millî Mücadelemizden İnsan Manzaraları." Milli Düşünce Merkezi, 7 Ekim 2018. https://millidusunce.com/milli-mucadelemizden-insan-manzaralari/ 

Çil, Hüseyin. Roman Sosyolojisi Açısından Millî Mücadele Romanında Kurtuluş Söyleminin Farklı Yansımaları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, 2013.

Güvenç, Ahmet Özgür. "Turgut Özakman'ın Şu Çılgın Türkler Romanındaki Erzurumlular." Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 13, no. 1 (2009): 33–42. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/32142

Onaran, Şerif. "Rüzgârı Arkasına Alana Bir Roman: Şu Çılgın Türkler." Varlık, sayı: 1177, Ekim 2005: 44.

Sayar, Elif. "Geçmişten Geleceğe Bir Köprü: Şu Çılgın Türkler Örneğinde 'Millî Kimlik' ve 'Kemalizm' İnşası." Gazi Türkiyat 28 (Bahar 2021): 91–101. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gaziturkiyat/article/1056528 

Şahin, Güngör. Turgut Özakman'ın Romanları Üzerine Tematik Bir İnceleme. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2016. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=exHb6gX0znKlg7nXASPeuA&no=MJNFHfoQNY1-uVy2zMrdBA 

Taner, Timur. "Çılgın Türkler: Lloyd George'un Çocukları ve Anti Emperyalizm." Kızılcık, Şubat–Mart 2006, 26: 15–19.

Shaw, Stanford J., Ezel Kural Shaw. History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Vol. II: Reform, Revolution, and Republic: The Rise of Modern Turkey 1808–1975. Cambridge: Cambridge University Press, 1977.

Sarıhan, Zeki. Kurtuluş Savaşı Günlüğü: Açıklamalı Kronoloji 1919–1922. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1996.

Zürcher, Erik Jan. Turkey: A Modern History. London: I.B. Tauris, 2004.

 Diğer Kitap Özetleri - İncelemeleri

Bu sayfayı beğendiyseniz, lütfen yorum yapmayı ve çevrenizle paylaşmayı unutmayın.